Yıldırım Nedir?
Yıldırım; bulutlar ile yer yüzeyi arasında gerçekleşen bir atmosferik elektriksel deşarj kanalıdır. Buluttaki tüm akım, yerdeki bir cisim ile bulut arasında açılan bu kanal içinden ilerler ve cisim üzerinde ani bir ısı, basınç ve enerji artışı oluşturur.
Yıldırım oluşumu Afrika, Güney Asya, Kuzey Amerika ve Latin Amerika ülkeleri için en ciddi tehditlerden biridir.
Yıldırım NASIL OLUŞUR?
Yıldırımı oluşturan bulut tipi genellikle "kümülatif" (düşey gelişimli) buluttur ve içinde farklı yükseklik seviyelerinde farklı yük gruplarını barındıracak kadar geniştir. Yıldırımın en sık oluştuğu bulut KümüloNimbus (Cb) adı verilen ve yerden 500 metre yükseklikten başlayıp 8000 metre mertebesine kadar ulaşan bulut tipidir. KümüloNimbus içinde farklı bölgelerde yük kümelenmeleri vardır; bulutun tepesi pozitif(+) ve taban bölgesi negatif(-) yüklü, orta bölgesi ise nötrdür.
Fırtına olgunlaştıkça buluttan yere doğru negatif(-) yük paketleri saçaklı kollar halinde ilerlemeye başlar ve bunlara "Öncü Kollar" denir. Öncü kollar yüz metrelik adımlar halinde ilerler ve kendilerine hedef arar. Yerden 150-200 metre kadar yükseklikte bu kolların ilerlemesi tamamen durur ve bu noktada yeryüzünden ve üzerindeki bina, kule, ağaç ya da canlılar üzerinden pozitif(+) yük paketleri öncü kollara doğru yayınlanmaya başlanır.
Yerden yükselen yük paketlerinden biri ile öncü kollardan biri buluşur ve bir "iyonize kanal" oluşturur. Gökyüzünde oluşan bu iyonize kanala "Yıldırım" veya "Yıldırım Darbesi" denir.
Buluttaki akım bu iyonize kanaldan ilerler, yerdeki yapının yüzeyinden akar ve toprağa ulaşır. Bu elektriksel deşarj sırasında yıldırım akımı yapılara ve elektronik cihazlara doğrudan hasar verebilir, ve yaralanmalara, hatta ölümlere yol açabilir.
Metal Kulelerde YILDIRIM HASARLARI
Telekomünikasyon (baz istasyonu) kuleleri, radyo - TV verici kuleleri, kule vinçler, enerji nakil hattı kuleleri, rüzgar türbinleri, mobese kameraları direkleri ve meteoroloji istasyonu kuleleri gibi metal kuleler yıldırımın öncelikli hedefleridir çünkü genellikle bir bölgedeki en yüksek ve iletken yapılardır.
Yıldırım kuleye isabet ettiğinde, yıldırım akımı kule gövdesi/bacakları üzerinden ilerleyerek toprağa ulaşır. Bu ilerleme sırasında kule üzerindeki tüm cihazlar ve varsa kule yanında bulunan konteyner içindeki hassas elektronik ekipman zarar görür. Saha servis dışı kalır, saha ekiplerinin müdahalesi ve bozulan cihazların yenilenmesi gerekir. Bu da yeni ürün masrafları ve ilave bakım/montaj maliyetleri ortaya çıkarır.
Metal kulelerin mutlaka yıldırımdan korunması gereklidir. Dünyanın birçok bölgesinde metal kulelerin yıldırımdan korunması amacıyla paratoner/yakalama çubuğu türü yıldırımı kendi üzerine çeken ürünler kullanılmaktadır. Bu ürünler kule tepesine monte edilir, bir iletken kabloya bağlanır ve bu iletkenin diğer ucu kulenin dibinden topraklama sistemine bağlanarak yıldırım akımı için iletken bir yol oluşturulması hedeflenir.
Ancak, iletken kablo kuleye çok yakın ya da bitişik bağlanmak zorunda olduğu için, yıldırım akımı kule gövdesini daha iletken bir yol olarak görür ve kablo yerine kule gövdesinden toprağa doğru ilerler. Bu da kule gövdesindeki ve yanındaki konteynerdeki tüm cihazlara zarar vererek sahayı servis dışı bırakır.
Paratoner veya yakalama çubuğu gibi yıldırımı kendi üzerine çeken ürünler metal kuleler için yapılmamıştır ve kuleleri yıldırımdan koruyamaz.
Yıldırımın kuleden UZAK TUTULMASI gerekir.
PARATONER
